‘Voor mijn kleindochter,’ is de titel van een stukje dat ik 8,5 jaar geleden op deze website plaatste. Hier kunt u het lezen. Een week of wat later mocht ik het voorlezen op Radio 1 in een rubriek die niet meer bestaat: De Optimist.

Nog een maand of wat en ik word voor de derde keer opa en voor de eerste keer van een kleinzoon. Ik noem hem Lukas en zo gaat ie niet heten. De reden van die bedachte naam vergt te veel zinnen om uit te leggen en die zinnen zijn ook nog eens niet boeiend – ga ik dus niet doen. Wat ik wel ga doen, is vaststellen dat ‘Voor mijn kleindochter’ opnieuw de wereld in moet worden geslingerd. Zij het in een nieuwe versie. Dit is die versie.

De titel, bij gebrek aan creativiteit en omdat het de lading dekt: ‘Voor mijn kleinzoon’.

Destijds ging het erover dat de inmiddels achtjarige kleindochter in de beste tijd ooit zou opgroeien. Ze woonde de eerste jaren van haar leven dicht bij De Dommel en die rivier was schoner dan ze in decennia was geweest. Verder was er idioot weinig oorlog, waren hongersnoden uitzonderlijk, werden steeds meer ziekten dankzij hygiëne en inentingen uitgeroeid, waren er meer democratieën dan ooit, kwam analfabetisme steeds minder voor en won de natuur zelfs terrein terug.

‘Je hebt het ongelofelijk goed voor elkaar,’ schreef ik toen.

En toen kwam corona. Daarna werd de best gezellige strijd van links tegen rechts vervangen door die tussen democratie en antidemocratie en die was en is grimmiger. Er kwamen meer oorlogen, zoals in Gaza, Oekraïne en Sudan. Democratisch gekozen staatshoofden ontpopten zich als autocraten en dictators. Het ging en gaat bergafwaarts, zo lijkt het.

Schijn bedriegt, Lukas.

Nooit leefden zoveel mensen zo lang. Nooit was de kindersterfte zo laag. Nooit eerder waren voorheen dodelijke ziekten zo vaak behandelbaar en zelfs verdwenen. Nooit gingen zoveel meisjes naar school. En nooit was onderwijs zo wijd verbreid. Armoede is de afgelopen vijftig jaar drastisch afgenomen. De toegang tot schoon water is beter dan pakweg dertig jaar geleden. Elektriciteit is wereldwijd meer beschikbaar dan in de jaren tachtig. Klimaatverandering is zorgelijk, maar de natuurrampen die daarvan het gevolg zijn zorgen voor minder slachtoffers dan droogte en overstromingen de eeuwen voor de 21^e veroorzaakten.

Het gaat goed en alles wat goed gaat is zo gewoon dat de uitzonderingen heel veel aandacht krijgen. Een Amerikaanse president die wél van het padje is, de brute oorlogen die door Israël en Rusland worden ontketend, de extreme onderdrukking van vrouwen in Afghanistan en van Oeigoeren in China – de aandacht daarvoor is terecht, Lukas, maar besef dat het hier om uitzonderingen gaat. Oorlog bijvoorbeeld is niet aan de orde van de dag, oorlog is de uitzondering op vrede. Uitzonderingen krijgen aandacht.

Besef ook dat Europa, waar jij geboren wordt, nog altijd het lichtend voorbeeld voor de wereld is. Besef dat Trump invoerheffingen invoert omdat onze producten in Amerika populairder zijn dan die van de VS in Europa. Het is onze kracht die hem sjaggie maakt. Europeanen praten elkaar de put in, maar geloof me: dit continent doet ertoe. En wordt dankzij de dreiging vanuit andere wereldmachten financieel, militair en moreel steeds sterker.

Toen je grote nicht werd geboren, schreef ik dat ze het ongelofelijk goed voor elkaar had. Lieve Lukas of hoe je ook gaat heten, dat is voor jou zo’n acht jaar later niet anders. Wat ik voor haar schreef, geldt ook voor jou: ‘En dan heb ik het nog niet eens gehad over hoe je het getroffen hebt met die ouders van je. Daar mag je je grootmoeders en grootvaders voor bedanken, want die hebben ze opgevoed’.

Daarna schreef ik: ‘Maar eerst maar leren fietsen, lopen, zindelijk worden, doorslapen en dat soort dingen’. Het is haar allemaal gelukt en jou gaat het ook lukken in de prachtige wereld waarin je opgroeit.