U moet naar de Bossche Berewoutstraat. Ja, dat moet u echt. En als u daar bent, houdt u stil bij nummer 10. Kijk naar wat ooit de etalage van een kruidenierswinkel was en besef tot in uw tenen dat hij hier ooit woonde, als kind. Marinus.

Marinus kwam samen met twee broers en zijn moeder naar Den Bosch toen hij 5 jaar was. Dat was in 1914. Vader was toen al met de noorderzon vertrokken. Iets met slechte verdiensten als marktkoopman en drankzucht. Niet dat het leven zonder vader beter was. Moeder deed haar best met een eigen kruidenierswinkel, die ze met wat hulp van haar ouders had kunnen beginnen.

Misschien was het omdat ze ‘import’ was – het gezin kwam uit Leiden – of omdat er ook hier in Den Bosch armoe was; in ieder geval sloot ze de winkel al na twee jaar. De moeder van Marinus ging werken als schoonmaakster en dienstmeid. Beroerd betaald werk.

Toen Marinus twaalf was, stierf ze. Een tante uit Oegstgeest ontfermde zich over Marinus. Hij werd metselaar en ook dat werd een somber verhaal. Hij kreeg op een bouwplaats kalk in zijn ogen. Operaties mochten niet baten, Marinus zag zowat niks meer.

Later hebben mensen herinneringen aan Marinus opgehaald. Dat hij een aardige, zelfs beminnelijke jongeman was. Schuchter ook. Maar tegelijkertijd sociaal bewogen, een wereldverbeteraar zelfs. Marinus werd communist, ging al protesterend de straat op, gooide de ruiten in van wat een voorloper van de sociale dienst was en kwam twee keer in de gevangenis.

Zijn gezichtsvermogen was belabberd, maar dat weerhield hem er niet van om naar de Sovjet-Unie te reizen. Hij wilde zien (nou ja, zien: ervaren) hoe het communisme in de praktijk uitpakte. Marinus kwam niet verder dan Polen, vertrok in 1933 naar Duitsland, werd opgepakt voor de brand op de Rijksdag en werd een jaar later onthoofd.

Marinus van der Lubbe werd zo het eerste Nederlandse slachtoffer van het nazisme. In Leiden is er een woningcomplex naar hem vernoemd, staat er een gedenksteen en is een enorme foto van hem geplaatst.

In de Bossche Berewoutstraat kan er best ook een steentje af. ‘Hier woonde’, en zo verder.