Columns > U bent een ongewenst object

U bent een ongewenst object

U bent een product. Dat leerde ik gisteravond. In het televisieprogramma Tegenlicht werd uitgelegd hoe u met nieuwerwetse, op internet gebaseerde, technieken geniepig wordt beïnvloed. En hoe u zelfs wordt gebruikt als een product. Dat lieden als Mark Zückerberg u andere mensen laat beïnvloeden. Dat u een pion bent in hun spel.

Obama werd ruim acht jaar geleden nog president door tegen grote massa’s ‘Yes we can!’ te roepen, maar vandaag de dag heeft die massacommunicatie plaatsgemaakt voor een fijnmazig web van honderdduizenden boodschappen, teksten, plaatjes en filmpjes. Sublieme ICT zorgt ervoor dat u, onder meer via Facebook, juist die ‘content’ ontvangt waar u gevoelig voor bent. Het is, aldus hoogleraren en andere hotemetoten in Tegenlicht, aangetoond dat zo Groot-Brittannië uit de EU en Trump in het Witte Huis werd gesleurd. Dat gebeurde ook nog eens met een hoop leugens, roddels, kwaadsprekerij en bedenksels.

 

Tegenlicht ging over nog veel meer dingen, waar ik graag nog een avond met u over wil bomen. Over dat het te laat is om te knokken voor onze privacy, maar dat het beter is ons te bezinnen hoe we in een samenleving zonder privacy toch gelukkig kunnen zijn. Het kwam in een bijzinnetje voorbij, maar dat zinnetje suist nog na in mijn hoofd.

En het ging over dat het helemaal niet erg is dat er zoveel mensen enorm tekeer gaan op sociale media – dat er altijd al van die boze mensen waren, maar dat ze bij gebrek aan internet en sociale media niet eerder kans hadden om zich te laten horen. En dat de wereld er dankzij Facebook, Twitter en Instagram dus een stuk democratischer op is geworden. Wat niet hetzelfde is als gezelliger, voeg ik er aan toe.

Boeiend was verder hoe het beeld van mensen over de elite in korte tijd compleet is veranderd. Dacht u nog niet zo lang geleden dat de elite 1. er was voor het welbevinden van de wereld; 2 wijs was; en 3. dat zowat iedereen die ook wijs is er toe zou kunnen behoren – tegenwoordig groeit het idee dat de elite 1. er is voor zichzelf; 2. wel gewiekst is, maar niet wijs; en 3. dat oprechte, integere mensen nooit toegang krijgen tot de elite.

 

Terug naar u. Het product u. Dat product laat zich dus manipuleren. U staat open voor leugens, bedrog en de misselijke kapriolen van op macht en geld beluste slechteriken. Enthousiast schaart u zich achter die duivels en maakt u reclame voor hen. Om uiteindelijk met lege handen achter te blijven.

Ik zag het programma, besloot dat ik niks meer te maken wil hebben met platforms als Facebook, zette mijn computer aan en besloot op Facebook te schrijven waarom Facebook niet deugt. En toen zag ik, juist daar op Facebook, een advertentie.

Het is reclame voor een computerprogramma waarmee u heel gemakkelijk de werkelijkheid naar uw hand kunt zetten. De afzender belooft dat u met die software ‘ongewenste objecten uit foto’s [kunt] verwijderen’. In de advertentie staan twee foto’s. Een foto mét ongewenst object en eentje zonder.

Bekijk hier de voor-en-na-foto’s en bedenk voor het gemak even dat u die persoon bent links, liggend op het strand. Rechts ziet u wat er dankzij manipulerende ICT gebeurt met ongewenste objecten. Met u.

 

object